Robija

Robija

 

 

Na procesu koji je vođen pod nazivom "bombaški proces" pred Sudbenim sudom u Zagrebu 14. novembra 1928. godine vlasti su gotovo zažalili što im je u rukama bio uhapšenik kao što je Josip Broz. Tito se držao dostojanstveno i bez i trunke straha. Na pitanje sudije osjeća li se krivim, odgovara:

 

" Jesam kriv prema onome kako tumači optužnica, ali uistinu nisam kriv."

 

Na zahtjev suca da kaže po čemu se osjeća krivim, drug Tito nastavlja sljedećim riječima:

 

"Priznajem, da sam član ilegalne KPJ, priznajem da sam radio na propagandi ideje komunizma, prikazivao sam proleterima svu nepravdu koja im se čini. Ne priznajem međutim buržoaski sud, jer se smatram odgovornim samo svojoj komunističkoj partiji."

 

Na kraju procesa, na kojem drug Tito nije propustio ni jednog trenutka da sa optuženičke klupe izrazi optužbe protiv režima, objavljena je presuda. Osudili su druga Tita na pet godina robije. Iz zatvora Sudbenog suda poslije nekog vremena biva upućen u Lepoglavu. To je bila kaznionica u kojoj je poslije 1921. tamnovalo nekoliko stotina komunista. Prva tri mjeseca proveo je u samici pod užasnim uslovima. poslije tog je premješten u zajedničku sobu sa ostalim zatvorenicima. Među njima je bio i Moša Pijade. U toj zajedničkoj sobi je startovana svojevrsna partijska škola. Sve slobodno vrijeme je provođeno u učenju i korištena je beskrajna dovitljivost da bi se knjige i materijal nabavili i sačuvali.

 

Izvan kaznionice je situacija bila teška jer su razbijene skoro sve organizacije KPJ. Takođe 6. januara 1929. kralj Aleksandar izvršava državni udar, raspušta Narodnu skupštinu, ukida Vidovdanski ustav, zabranjuje političke stranke i preuzima svu vlast u zemlji. General Petar Živković biva postavljen kraljevim dekretom na položaj predsjednika vlade a država je podijeljena na devet banovina koje nisu imale nikakvu samostalnost. Tako je počela šestojanuarska diktatura, najcrnje poglavlje u istoriji kraljevine Jugoslavije.

 

1931. drug Tito biva premješ ten u Maribor. Vlasti su premještanjem političkih osuđenika htjeli da prekinu njihovu aktivnost u organizovanju partijskih ćelija u kaznionici ali su time uradili suprotan efekt jer su omogućili da se politički zatvorenici više upoznaju međusobno. U Mariboru se drug Tito upoznao i sa Rodoljubom Čolakovićem i tu su proveli skoro godinu i po u istoj ćeliji. Iz mariborske kaznionice biva premješten u Ogulin. U tom zatvoru provodi još nekoliko mjeseci a zatim biva pušten u martu 1934. na slobodu. O pravoj slobodi se nije moglo govoriti, jer se drug Tito morao vratiti u Kumrovec. Međutim on se nije pokorio toj odluci. Postao je ilegalac i vješto je izbjegavao policiju. Krio se najprije u Somboru a zatim i u Zagrebu.

 

U to vrijeme se nad Evropom nadvio crni oblak fašizma. Prva fašistička zemlja je bila Italija s Musolinijem a godine 1933. a vlast u Njemačkoj dolazi Hitler. Na opasnost od fašizma je u samom početku ukazivala naša Partija i drug Tito koji je po povratku sa robije postao član Pokrajinskog komiteta za Hrvatsku, a u Julu je ušao u CK KPJ. Već idućeg mjeseca postaje član Politbiroa. Neko vrijeme provodi u Beču a u Februaru 1935. putuje u Moskvu, odakle se vrača na partijski rad u domovinu. U junu 1936. drug Tito je izabran za organizacionog sekretara komiteta.

 

Uspeo je da poveže partijska rukovodstva sa osnovnim organizacijama i da organizuje slanje dobrovoljaca u Španiju gdje se vodio ogorčen rat protiv

generala Franka, vođe Španskih fašista. Na strani boraca za špansku republiku su se našli dobrovoljci iz cijelog svijeta. 20. septembra 1938. Drug Tito postaje politički sekretar CK KPJ. Počinje novo poglavlje istorije Partije.

 

O tim danima drug Tito je govorio :

 

"Novo rukovodstvo je bilo sastavljeno od mladih ljudi, izraslih odozdo, iz naroda, iz organizacija... To rukovodstvo je bilo zaista sposobno i jedinstveno. Nije bilo nikad i nikakvih sukoba među nama. Svaka se odluka izvršavala..."