NOB

Tito na čelu NOB-a

 

Početkom NOB-a drug Tito napušta Beograd i odlazi na valjevski front. Tito je sigurno počeo vodstvo te velike bitke za slobodu naših svih naroda i narodnosti. Prilagodio je i pravila ratovanja partizanskom načinu ratovanja kako bi se uspješno suprotstavili brojčano jačem neprijatelju.

 

Partizanski rat se odlikuje svojim zakonitostima; to nije rat na malom prostoru gdje se svatko nalazi kod svoje kuće i brani je. To nije ni ratovanje po vojničkim knjigama. Partizansko ratovanje zahtjeva stalno pokretanje jedinica, brzi i neočekivani napadi. Poslije zauzimanja područja, ako se očekuje napad neprijatelja jakim snagama, vrsi se povlačenje ili se u suprotnom zadržava kao oslobođena teritorija.

 

Drug Tito je precizno razradio taktiku i to se vidi najbolje iz upustava narodnooslobodilačkih partizanskih odreda u prvom broju Biltena Glavnog štaba NOPOJ (Narodnooslobodilačkog pokreta Jugoslavije). Tu piše: "Partizanski odredi moraju rušiti sve objekte koji služe fašističkim osvajačima - željeznice, mostove, fabrike, radionice, skladišta municije i oružja. Oni moraju svim silama onemogućiti okupatorima da oduzimaju žito, stoku i druge namirnice. Rekvirirano žito, stoku i druge namirnice treba silom oduzimati okupatorima i dijeliti narodu, a potrebnu količinu zadržati za ishranu odreda... Oni moraju štititi imovinu naroda od okupatorske pljačke. Partizanski odredi moraju na svakom koraku uništavati fašističke odrede, naročito oficire i gestapovce, crne košulje itd. Isto tako treba nemilosrdno uništavati njihove domaće agente, razne narodne izdajice i provokatore..."

 

U prvim akcijama i borbama su manji odredi, koji su nastali u ustanku, mogli da se održavaju, ali kako je ustanak se rasplamsavao više nisu mogli da podnesu teret borbi. Tako se pojavila potreba za formiranjem većih vojnih formacija. 21. decembra 1941 u malom Bosanskom selu Rudu formirana je Prva proleterska brigada a dan poslije je učestvovala u borbama pa se zato dan JNA slavio 22. decembra. Nije bilo slučajno da se bas u Bosni rodila nova armija koja je bila sastavljena od pripadnika svih naših naroda i narodnosti.

 

Na oslobođenim teritorijama, koje su svakim danom sve više rasle, stvaraju se organi narodne vlasti - narodnooslobodilački odbori. Već 26. novembra 1942. godine u Bihaću održava se I zasjedanje Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ). Na tom zasjedanju prisustvuju delegati iz svih krajeva zemlje i donose se odluke koje su bile udarni temelji države.

 

Ali uporedo sa rastom narodnooslobodilačke borbe rastao je i pritisak neprijatelja. Zaredale su ofanzive koje su svaki put bile sve veće i sa jačim neprijateljskim snagama. Najžešće borbe su se odigrale u toku pete neprijateljske ofanzive na Sutjesci. Za vrijeme te ofanzive je i drug Tito zadobio rane od eksplozije avionske bombe. Ali ipak su partizanske jedinice uspjele da probiju obruč i da se zajedno sa ranjenicima izvuku na bezbjednu teritoriju.

 

Ubrzo dolazi i do kapitulacije Italije. Jedinice NOB-a su razoružale oko desetak talijanskih divizija koje su se nalazile u našoj zemlji. Za nasu borbu i za druga Tita saznao je i svijet. 29. novembra 1943. godine održava se II zasjedanje AVNOJA u Jajcu. Jugoslavija je proglašena demokratskom federativnom državom i zabranjuje se povratak kralju u državu do kraja rata. Izabran je Nacionalni komitet koji je preuzeo dužnost privremene vlade. Drug Tito je izabran za predsjednika Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije a dodjeljuje mu se i čin Maršala Jugoslavije zbog izuzetnih zasluga u rukovođenju NOB-a.

Ali već iduće godine za 25. maj neprijatelj izvodi VI ofanzivu sa ciljem hvatanja Maršala Tita. Ta akcija je nazvana "Konjićev skok" jer je desantnim jedinicama izvršen napad na Drvar gdje se nalazio drug Tito sa Vrhovnim štabom. Borbe su počete u ranim jutarnjim satima napadom bombardera koji su istresli veliki broj bombi a zatim su padobranci i jedrilice prekrili nebo nad Drvarom. Sve raspoložive jedinice NOB-a su stupile u borbu. Drug Tito se nalazio u pećini iznad Drvara i odatle je komandovao odbranom grada. U pomoć braniteljima , poslije usiljenog marša, stiže i šesta lička divizija. Napadači su pobijeđeni. Poslije tog drug Tito odlazi na otok Vis, a poslije u Beograd koji je oslobođen 22. oktobra 1944. Do kraja te godine bile su oslobođene Srbija, Makedonija, Crna Gora i Dalmacija sa otocima. Početkom aprila 1945. počinje ofanziva naših jedinica za konačno oslobođenje zemlje. Nijemci i njihove sluge opkoljeni su i razbijeni do sredine maja.

 

Tako se završio rat, koji je odnjeo u toku četiri godine 1 700 000 ljudskih života, pobjedom naše Narodnooslobodilačke vojske.