Clanak o Josipu Brozu Titu Slobodana Petrovica iz knjige "Zbornik narodnih heroja Jugoslavije" izdanje 1957. Naravno da iz danasnjeg ugla dosta tog nedostaje, narocito podatak da je Josip Broz Tito odlikovan sa tri ordena narodnog heroja. Opsirniju biografiju mozete naci na dijelu Vukove stranice posvecenu Titovoj biografiji.

BROZ Franje JOSIP - TITO

Rođen 7. V 1892. u Kumrovcu, Hrvatska. Mašinbravarski radnik.

Član KPJ od septembra 1920. U NOB stupio 1941. 

Poslije rata: Predsjednik Jugoslavija od 1953,

Od 1974. doživotni predsjednik SFRJ, maršal Jugoslavije,

Vrhovni komandant jugoslovenskih oružanih snaga,

generalni sekretar SKJ, predsjednik SSRNJ i

doživotni počasni predsjednik Saveza boraca Jugoslavije. 

Za narodnog heroja prvi put proglašen 19. XI 1944.

Umro 4. V 1980. u Ljubljani.

 

Po završenoj osnovnoj školi, kao sin siromašnih seljaka izučio je u Sisku bravarski zanat i zanatsku školu. U Sisku je prvi put došao u dodir sa organizovanim naprednim radničkim pokretom, a već 1910. godine, kao mladi metalski radnik stupio je u Zagrebu, gdje je bio zaposlen, u Savez kovinarskih radnika i u Socijaldemokratsku stranku Hrvatske i Slavonije. Sljedeće dvije godine, 1911. i 1912., radio je u fabrikama u Kamniku (Slovenija), u Čenkovu ( Čehoslovačka) i u Bečkom Novom Mestu (Austrija), a od 1913.-1914. godine nalazio se u Zagrebu na odsluženju vojnog roka. I u vojsci Broz nije prestajao da se interesuje za političke probleme.

Kada je izbio Prvi svjetski rat, Josip Broz je zbog antimilitarističke propaganda zatvoren u Petrovaradinsku tvrđavu, a januara 1915 godine upućen na Karpatski front. U proljeće iste godine je zarobljen. Kao težak ranjenik ležao je 13 mjeseci u bolnici u Svijezsku. Po izlasku iz bolnice radio je kao zarobljenik u Ardatovu i Kunguru, na Uralu. Zbog protesta protiv nezakonitog postupanja sa zarobljenicima, Broz je zatvoren. Oslobodili su ga radnici za vrijeme Februarske revolucije 1917. godine. Izašavši iz zatvora dolazi u dodir sa boljševicima, juna mjeseca bježi iz zarobljeništva u Petrograd i učestvuje u tamošnjim julskim demonstracijama. Pri pokušaju da se vrati u domovinu pada u ruke policije privremene vlade Kerenskog, koja ga vraća u Sibir. Pri sprovođenju, Broz je uspeo da pobjegne, da dođe do Omska i oktobra 1917. godine priključio se Crvenoj gardi i sa njom učestvovao u Oktobarskoj socijalističkoj revoluciji.

 

Septembra 1920. godine vratio se u zemlju, u Zagreb, i odmah se uključio u redove KPJ. U to vrijeme buržoaska vlast se već spremala za žestoke napade na radnički pokret, koji je u poslijeratnim godinama silno ojačao (nezadovoljstvo naroda posle rata, izgubljene nade u novu državu i vlast, glad itd.) - na izborima (1920.) KPJ je dobila 58 poslanika. lzglasana je najprije Obznana kojom je zabranjena KPJ, zatim reakcionarni Vidovdanski ustav. Otpočelo je otvoreno gušenje prava radnika - zbora, udruživanja, štampe, govora; uhapšeni su komunistički poslanici, a 1921. godine insceniran je veliki proces protiv rukovodstva KPJ zbog tobožnjeg učešća u atentatu na kralja... Komunistička partija Jugoslavije se povlači u ilegalnost, i stvara Nezavisnu radničku partiju Jugoslavije (NRPJ), preko koje legalno dejstvuje.

 

Radeći u raznim mjestima (u Zagrebu, Velikom Trojstvu kod Bjelovara, u Kraljevici i u Smederevskoj Palanci) mladi metalac, komunista Josip Broz sve do 1927. godine neumorno je radio na organizovanju radničke klase, na stvaranju partijskih i sindikalnih organizacija, na organizovanju štrajkova i demonstracija. U Zagrebu je 1927. godine postao sekretar Oblasnog odbora Saveza metalaca i član Mesnog komiteta KPJ. Dvaput je zatvaran. Te godine osuđen je najprije na sedam, a zatim na pet mjeseci zatvora. U zagrebačkoj partijskoj organizaciji, on je jedan od najaktivnijih u pokretanju široke akcije partijskog č1anstva za likvidaciju desne i lijeve frakcije, čija besprincipijelna međusobna borba koči svaku značajniju aktivnost i pravilan razvitak cijelog revolucionarnog radničkog pokreta u Jugoslaviji. Na Osmoj konferenciji zagrebačke organizacije KPJ, krajem februara 1928 godine, on zahtijeva da se osudi rad obadvije frakcije i da se o tome izvesti Egzekutiva Kominterne. Konferencija je prihvatila njegove prijedloge, izabrala novi mjesni komitet, u kome je Josip Broz izabran za sekretara. Ubrzo posle toga Kominterna je uputila poznato otvoreno pismo u kome je osudila frakcionarske borbe u Komunističkoj partiji Jugoslavije.

 

Avgusta 1928. godine Broz je ponovo uhapšen u Zagrebu i 14. novembra osuđen na pet godina strogog zatvora na osnovu poznatog Zakona o zaštiti države. Njegovo držanje pred sudom i policijom bilo je uzor držanja komunista pred klasnim neprijateljem, primjer odbrane Komunističke partije Jugoslavije i prava radničke klase. Na pitanje predsjednika suda da li se osjeća krivim, Josip Broz je odgovorio: "Priznajem da sam član ilegalne Komunističke partije Jugoslavije, priznajem da sam radio na propagandi ideje komunizma, prikazivao sam proletarijatu sve nepravde koje mu se čine. Ne priznajem, međutim, buržoaski sud, jer se smatram odgovornim samo svojoj Komunističkoj partiji". Kaznu strogog zatvora Josip Broz je izdržao u kaznionama u Lepoglavi i Mariboru a ostatak uslovne kazne u Ogulinu.

 

Marta 1934. godine policija ga sprovodi na prinudni boravak u rodno mjesto. Tu ostaje kratko vrijeme, a onda odlazi u Samobor i povlači se u ilegalnost. Od te godine služi se pseudonimom Tito. Postaje č1an Pokrajinskog komiteta KPJ za Hrvatsku i po odluci toga Komiteta odlazi u Beč radi uspostavljanja sigurnih veza sa Centralnim komitetom koji se tamo nalazio. Učestvuje u radu Centralnog komiteta; u avgustu 1934. godine izabran je za č1ana Politbiroa CK KPJ. Vrača se u zemlju i organizuje partijsku konferenciju za Hrvatsku. U septembru učestvuje kao delegat CK KPJ na partijskoj konferenciji za Sloveniju.

Na Četvrtoj zemaljskoj konferenciji KPJ, održanoj u Ljubljani decembra 1934. godine, dok se nalazio na putu za Moskvu, izabran je za člana Politbiroa. U Moskvi je referent u Jugoslovenskoj sekciji Balkanskog sekretarijata Kominterne. Na Sedmom kongresu Kominterne (1935.) član je jugoslovenske delegacije.

Godine 1936. dolazi iz Moskve ilegalno u zemlju kao član Politbiroa i organizacioni sekretar CK. Kada je 1937. godine uklonjen dotadašnji politički sekretar Milan Gorkić (pravo ime: Josip Cicinski) i smijenjeno cijelo rukovodstvo KPJ, Josip Broz je od Egzekutive Kominterne postavljen za generalnog sekretara KPJ.

Posle smenjivanja Gorkica, Tito se odlucno suprotstavio nastojanju Egzekutive Kominterne da raspusti Komunisticku partiju Jugoslavije. Verujuci u zdrave kadrove KPJ, on je primio licnu odgovomost za obnovu Partije. Oslanjajuci se na novostvoreni CK, koji se nalazio u zemlji, u kome su bili Edvard Kardelj, Aleksandar Rankovic, Franc Leskogek, Ivan Milutinovic, Boris Kidric i drugi, Broz je uspeo da obnovi i konsoliduje KPJ i da je do Pete zemaljske konferencije, oktobra 1940, osposobi za stvarnog revolucionarnog predvodnika trudbenickih masa Jugoslavije - organizovanih u radnickim sindikatima, Narodnom frontu, Savezu komunisticke omladine Jugoslavije, zenskim organizacijama itd. Maja 1939 godine Broz rukovodi Zemaljskim savetovanjem KPJ odrzanom u Sloveniji, a u oktobru 1940 - istoriskom,  Petom zemaljskom konferencijom KPJ, odrzanom u Zagrebu. Na njoj je izabran za generalnog sekretara Komunisticke partije Jugoslavije.

Napad Nemacke na Jugoslaviju zatice Josipa Broza Tita u Zagrebu sa drugim clanovima CK. Na dan ulaska Nemaca u Zagreb, CK KPJ je na svojoj sednici resio da se vecina clanova CK probije peske u Bosnu, Crnu Goru, Srbiju i Sloveniju radi preuzimanja u svoje ruke rada oko priprema Partije i naroda za ustanak. Bilo je reseno da se obrazuje Vojni komitet sa sekretarom CK na celu. Krajem juna Vojni komitet je pretvoren u Glavni stab Narodnooslobodilackih partizanskih odreda Jugoslavije (NOPOJ), a 4 jula 1941. godine pod Titovim rukovodstvom doneta je istoriska odluka o otpocinjanju oruzane borbe u Jugoslaviji. Od jula do septembra Tito iz Beograda odrzava veze sa citavom zemljom, a kako se ustanak pod rukovodstvom KPJ uspesno razvijao na citavom podrucju Jugoslavije i u Srbiji bila stvorena prostrana oslobodena teritorija vec su bili sazreli uslovi da Glavni stab partizanskih odreda prede na oslobodenu teritoriju.

Polovinom septembra 1941 godine Tito je dosao na oslobodenu teritoriju iduci preko Stalaca, Cacka i Uzicke Pozege. Dvadeset i sestog septembra 1941. godine na Savetovanju vojnih i politickih rukovodilaca u Stolicama (na oslobodenoj teritoriji Zapadne Srbije), stvoren je Vrhovni stab NOPOJ i glavni stabovi po pokrajinama, donete krupne odluke o daljem vodenju ustanka. Formiran je i Glavni narodnooslobodilacki odbor Srbije u Uzicu i doneta odluka o stvaranju nizih organa nove vlasti.

Uime CK KPJ, 22. decembra 1941. godine, Tito je formirao prvu regularnu jedinicu nove vojske - Prvu proletersku brigadu, 1. marta 1942. - Drugu, a u julu 1942. godine - Cetvrtu proletersku. Novembra 1942. godine formirane su divizije i prvi korpusi, 1943. - niz korpusa, a 1944. godine - armije.

U isto vreme, nalazeci se na celu CK KPJ, Tito rukovodi politickom borbom, okupljajuci na zajednickoj platformi sve rodoljubive napredne snage Jtigoslavije, stvarajuci na taj nacin sirok narodnooslobodilacki pokret. Dvadeset sedmog novembra 1942. godine, kada je oslobodena teritorija Jugoslavije iznosila oko 48 000 km2, na Titovu inicijativu formirano je u Bihacu Antifasisticko vece narodnog oslobodenja Jugoslavije (AVNOJ), a 29. novembra 1943, kada je oslobodena teritorija iznosila preko 190 000 km2, na svome Drugom zasedanju u Jajcu AVNOJ je postao vrhovni zakonodavni i izvrsni organ vlasti nove Jugoslavije; formiran je Nacionalni komitet oslobodenja Jugoslavije (NKOJ) kao privremena vlada ciji je prvi pretsednik Tito. istovremeno bile su donete i osnovne odluke o stvaranju nove Demokratske Federativne Jugoslavije zasnovane na ravnopravnosti, bratstvu i jedinstvu njenih naroda. Kao pretsednik NKOJ-A, vrhovni komandant NOV i POJ i marsal Jugoslavije (od Drugog zasedanja AVNOJ-A) Tito je kao izvanredan strateg, politicar i drzavnik doveo do pobede Narodnooslobodilacki rat i Revoluciju u Jugoslaviji. Samo od januara 1943 do juna 1944 godine NOV i POJ izdrzali su cetiri teske neprijateljske ofanzive poznate pod nazivom cetvrta, Peta, sesta i Sedma ofanziva. Sve su one vrsene na udarne jedinice oko Vrhovnog Staba - posle dugih priprema i sa velikom brojcanom nadmoci. Poslednja od njih, kombinovana vazdusnim desantom i svim rodovima vojske, izvrsena je direktno na Vrhovni Stab u Drvaru, 25 maja 1944. godine.

Posle neuspelog nemackog desanta na Drvar, Tito se sa Vrhovnim Stabom i Nacionalnim komitetom premestio na ostrvo Vis. Odatle on cini posetu u Italiji saveznickom komandantu Sredozemlja generalu Vilsonu i komandantu Osme armije generalu Aleksanderu. Avgusta 1944. godine sastaje se u Napulju sa britanskim premijerom Cercilom. Krajem septembra odlazi avionom u Moskvu na razgovore sa Staljinom o zajednickim vojnim operacijama. Marta 1945. godine, izabran je za pretsednika Vlade nove Jugostavije koja je obrazovana na osnovu odluke saveznicke konferencije na Jalti. Posle proglasenja FNRJ od strane Ustavotvorne skupstine, 29. novembra 1945. godine, Tito je stalno pretsednik Savezne vlade sve do izbora za pretsednika Republike - 14. januara 1953. godine.

 

U posleratnom periodu nova drzava imala je da podnese, narocito u prvim godinama, jak pritisak sa Zapada, koji nije bio prijateljski raspolozen prema socijalistickom razvitku u Jugoslaviji. Pocev od 1948. godine, Jugoslavija je imala da izdrzi i velike teskoce, nastale poremecajem odnosa sa Sovjetskim Savezom i istocnoevropskim zemljama. Ovaj sukob odigrao je vanredno znacajnu ulogu kako u daijem unutrasnjem razvitku zemlje u pravcu sirenja i ucvrscivarja osnova njene izgradnje kao socijalisticke zemlje (stvaranje radnickih saveta, upravljanje proizvodnjom od strane neposrednih proizvodaca, razvijanje samoupravljanja gradana u opstinama i srezovima, komune), tako i u sirenju i jacanju njenih medunarodnih odnosa. U toj situaciji Tito se jos jedanput pokazao kao narodni vod i drzavnik visokih kvaliteta, koji je, oslonjen na snazno moralno i politicko jedinstvo celog naroda, umeo da teskoce pretvori u oruzje novih uspeha. Na dnevni red istorije stavljeno je jedno novo pitanje: kakvi jesu i kakvi treba da budu odnosi medu narodima koji u svojim nezavisnim zemljama izgraduju socijalisticko drustvo, svaki pod specificnim istoriskim uslovima.

 

Tito je bio inicijator spoljne politike Jugoslavije u toku NOB i posle pobede u periodu obnove zemlje i donosenja Petogodisnjeg plana, u vreme uvodenja radnickog samoupravljanja i drustvenog upravljanja u socijalistickoj Jugoslaviji. On je inicijator odluke o pretvaranju KPJ u Savez komunista Jugoslavije (SKJ) i Narodnog fronta u Socijalisticki savez radnog naroda Jugoslavije (SSRNJ).

U medunarodnoj politici Tito je jedan od najistaknutijih pobornika mira i aktivne koegzistencije, prava samoopredeljenja i ravnopravnosti medu narodirna. Mirno resenje trscanskog pitanja, normalizovanje odnosa sa Sovjetskim Savezom i drugim istocnoevropskim zemljama, neposredni razgovori i zajednicke deklaracije sa drzavnicima Velike Britanije, Turske, Grcke, Indije, Burme, Francuske, SSSR, SAD, Etiopije, Egipta, Vijetnama i drugih zemalja, brojni ekonomski i drugi sporazumi na ravnopravnoj osnovi sa mnogim zemljama u svetu - samo su deo prakticnih rezultata politike koja je Jugoslaviji obezbedila ugledno mesto u svetu.

Pored niza clanaka objavljenih u ilegalnoj i drugoj naprednoj stampi u zemlji i van zemlje, Titovi govori, clanci i ostali politicki i teoretski radovi objavljeni su u osam tomova, devet knjiga: Borba za oslobodenje Jugoslavije I, lzgradnja nove Jugoslavije II (1-2), III i IV, Borba za socijalisticku demokratiju V, VI, VII i VIII.

Tito je pocasni clan Jugoslovenske akademije znanosti i umijetnosti, Slovenske akademije znanosti i umetnosti, Srpske akademije nauka i pocasni doktor Rangunskog univerziteta.