POČETNA SFRJ REPORTAŽE ISTORIJA KULTURA HOBI DRUŽENJE Josip Broz Tito Heroji 6 april 1941 Omladina Štafeta JNA
I
I
I
I
CRVENKOVSKI Trajka KRSTE   Rođen 16- VII-1921. u Prilepu, Makedonija.  Student filozofije. Član KPJ od oktobra 1939.  U NOB stupio 1941. Poslije rata je bio član Saveznog izvršnog veća.  Za narodnog heroja proglašen je 27-XI-1953.       Još kao učenik gimnazije pristupio je revolucionarnom pokretu. U svojoj četrnaestoj godini postao je član SKOJ-A, a u osamnaestoj član KPJ. Studirao je filozofiju u Skoplju i aktivno radio u omladinskom po­kretu. Zbog provale koja je nastala u Prilepu 1940. godine, prešao je u ilegalstvo - preobučen u balu došao je iz Skoplja u Prilep i tu kao ilegalac živeo do napada fašističke Njemačke na Jugoslaviju. Neposredno posle okupacije zemlje Crvenkovski je učestvovao u pripremanju narodnog ustanka. U Prvom prilepskom partizanskom odredu, čijim akcijama je 11. oktobra 1941. otpočeo oružani ustanak u Makedoniji, bio je politički komesar. Početkom 1942. poslan je na pozadinski rad na teritoriji Makedonije pod italijanskom okupacijom. Najpre je bio sekretar Oblasnog komiteta SKOJ-A, a zatim i sekretar Oblasnog komiteta Partije za Zapadnu Makedoniju. U Tetovu je organizovao ilegalnu partijsku tehniku u kojoj je štampan partiski propagandni materijal i izdavan list «Bratstvo» koji je Krste uređivao. Septembra 1942. godine Crvenkovski je uhapšen za vreme izvršenja jednog partijskog zadatka u Gosti­varu i sproveden u Tiranu u zatvor. Više od trećine zatvorenika bili su Jugoslaveni: Makedonci, Crnogorci, Srbi. U zatvoru je stvoreno jedinstvo čitavog kolektiva uhapšenika. Italijani su htjeli da razbiju to jedinstvo i odvoje Jugoslavene, ali su albanski zatvorenici trodnevnim štrajkom glađu to sprečili pod parolom: «Mi ne damo Jugoslavene». Krste je bio član partijskog rukovodstva zatvora, koje je organizovalo aktivan politički rad. Ono je donijelo i odluku o bjekstvu i brižljivo pripremalo plan.  Dvaput se pokušalo sa prokopavanjem kanala i oba puta Italijani su otkrili namjeru u jeku kopanja kanala. Odlučeno je da se treći put pokuša. Određeni broj Ijudi svake noći se u smjenama spuštao u podrume. Borili su se s vodom koja je nekad nadolazila, kamenjem, nedostatkom kiseonika i oruđa za kopanje. Iskopana zemlja bacana je delimično s vodom u kanalizaciju, a deli­mično smještana na tavan, uz brisanje svih tragova. Jedini alat su bili dlijeto, viljuške i kašike. Kad je prokopano 30 metara tunela, rad je za jedan dan prekinut da bi se izvršile sve pripreme za bjekstvo pošto je preostao još samo jedan metar kopanja. Uspostavljena je veza sa antifašističkim pokretom u gradu, a zatvorenici su raspoređeni u desetine sa tačno predviđenim vremenom kada će koja izlaziti. Došla je i ta noć sa kišom kao poručenom. Čim je prokopan poslednji metar, prvi su izišli Koči Dzodze (istaknuti revolucionar Albanije, poste rata organizacioni sekretar CK KP Albanije, streljan u eri Informbiroa), Krste Crvenkovski i drugi članovi partijskog komiteta. Nepredviđeni slučaj onemogućio je da se zatvor sasvim isprazni. Usljed velike kiše zemlja se sa površine na jednom mestu srušila. Patrola je to primjetila i počela da puca. lpak 28 zatvorenika uspelo je da pobegne. Bjesni, Italijani su bezuspješno pokušavali da ih sutradan pohvataju. Vrativši se u Makedoniju, aprila 1943. godine, Crvenkovski je nastavio da radi u Oblasnom komitetu Partije Zapadne Makedonije. Decembra iste godine pripremio je i rukovodio radom Prvog kongresa Narodno­oslobodilačkog omladinskog saveza Makedonije kao član Pokrajinskog komiteta SKOJ-A za Makedoniju, čiji je sekretar postao jula 1944 godine. Kao član PK SKOJ-A za Makedoniju Krste je učestvovao u svim borbama Prve makedonsko-kosovske brigade. Učesnik je i «Februarskog pohoda» (1944.), kada je brigada prešla put od Egejske Makedonije do Prilepa i natrag po snijegu, vodeći stalno borbe sa Bugarima koji su je goniti. Iz te brigade posle je izdvojena i formirana Prva makedonska brigada u kojoj je Crvenkovski izvesno vreme bio zamenik političkog komesara. Sa te dužnosti otišao je za predsjednika Glavnog odbora Saveza antifašističke omladine Makedonije. Tokom ljeta 1944. godine, kao sekretar PK SKOJ-A za Makedoniju učestvovao je u nekoliko borbi oko Debra. Kada je jednom bio zauzet dio grada, on je sa bataljonom čuvao položaj i vodio borbu sa nemačkim tenkovima koji su dolazili iz Struge. Posle oslobođenja zemlje Crvenkovski se nalazi na raznim partijskim i državnim dužnostima: potpredsjednik Izvršnog veća Narodnog sobranja Makedonije, član Saveznog izvršnog veća, organizacioni sekretar CK Saveza komunista Makedonije i član Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije.