POČETNA SFRJ REPORTAŽE ISTORIJA KULTURA HOBI DRUŽENJE Josip Broz Tito Heroji 6 april 1941 Omladina Štafeta JNA
I
I
I
I
BERUS Ivana ANKA (podaci iz 1957. g .) Rođena 16-XII-1903 u Splitu, Hrvatska. Profesor. Član KPJ od 1934. U NOB stupila 1941. Danas: član Saveznog izvršnog veća, Za narodnog heroja proglašena 24-Vll- 1953. Gimnaziju je završila u Splitu. Potiče iz siromašne činovničke porodice koja se neprekidno borila sa materijalnim teškočama. To je uticalo da se Anka Berus veoma rano opredeli za napredni radnički pokret na čijem je celu stajala Komunistička partija. Već na studijama u Ljubljani, ona se povezuje sa levičarskim krugovima, učestvuje u demonstracijama, štrajkovima i drugim akcijama uperenim protiv tadašnjeg reakcionarnog režima u zemlji. Politička aktivnost Anke Berus dolazi naročito do izražaja posle završenih studija i dolaska u Split, 1926 godine. U Splitu je 10 godina bila nastavnik ženske realne gimnazije. Njene prve političke akcije vezane su naročito za borbu protiv širenja klerikalizma i nacionalističkih ideja u redovima srednješkolske i radničke omladine. To je bilo u vreme zaoštravanja političkih i društvenih odnosa u bivšoj Jugoslaviji, sve jačeg nezadovoljstva obespravljenih narodnih masa, vreme pre i posle uvođenja monarhofašističke diktature. Anka Berus tih dana neumorno širi naprednu marksističku literaturu, a neposredno posle šestog januara 1929 godine povezuje se sa Pokrajinskim komitetom KP Hrvatske za Dalmaciju. Godine 1934 primijena je u članstvo KPJ. Otada još aktivnije radi na masovnom okupljanju žena oko programa Partije, osniva legalno žensko antifašističko društvo itd. Posle jedne provale, u oktobru 1935 godine, Anka Berns je uhapšena i odvedena u Zagreb. Posle mučenja u zagrebačkoj policiji izvedena je pred Sud za zaštitu države i osuđena na dve godine robije koju je izdržala u Požarevcu. Vreme robijanja Anka Betus je iskoristila za proučavanje marksizma i u borbi za poboljšanje uslova života političkih zatvorenika. Po povratku u Split, krajem 1937 godine, ona neumorno nastavlja politički rad. Ponovo je uhapšena 1939 i zatvorena u lepoglavski zatvor. U martu 1940 godine bila je doživotno prognana iz Splita i Zagreba i sprovedena u Celje. Ona se i tu odmah povezuje sa partiskom organizacijom, aktivno radi u Mesnom i Sreskom komitetu Komunističke partije za Celje, a zatim ilegalno dolazi u Zagreb, zapošljava se i uključuje u partiski rad u Sindikatu radnika i službenika prehranbene industrije. Ratna fašistička opasnost već se u to vreme uveliko bila nadnela nad Jugoslaviju. Anka Berns tada radi na okupljanju svih poštenih rodoljuba oko programa Komunističke partije za borbu protiv fašizma. Na tom radu zatiče je i okupacija zemlje, 1941 godine, i pripreme KPJ za ustanak. U tim danima ona je bila jedan od organizatora mnogobrojnih akcija u Zagrebu uperenih protiv okupatora i ustaša. Po odlaskti na slobodnu teritoriju, u martu 1942 godine, ona, pored ostalog, rukovodi Pokrajinskim odborom Narodne pomoći, odrzava vezu između ilegalnih partiskih radnika u Zagrebu i partiskih organizacija Narodnoosloboditačke vojske. Kao instruktor CK KP Hrvatske za Hrvatsko Primorje pod veoma teškim uslovima neumorno radi na širenju Narodnooslobodilačkog pokreta u Hrvatskom Primorju, Istri, u Gorskom Kotaru. Bila je takođe na odgovornim partiskim dužnostima u Lici, Kordunu, Baniji i Slavoniji. Sve zadatke Partije u to vreme Anka Berus je izvršavala sa velikim uspehom. Kao prekaljeni revolucionar i neustrašiv borac, ona je u avgustu 1942 godine bila kooptirana u Politbiro CK KP Hrvatske, a godinu dana kasnije upućena u Severnu Hrvatsku da rukovodi političkim radom na širenju Narodnooslobodilačkog pokreta i na organizaciji narodne vlasti sve do oktobra 1944 godine, kada je po odluci CK KP Hrvatske prešla na rad u Oblasni komitet KP Hrvatske za Dalmaciju. U toku Narodnooslobodilačke borbe Anka Berns je bila član AVNOJ-a i ZAVNOH-a, a posle oslobođenja zemlje obavljala je mnoge visoke partiske i državne dužnosti u Hrvatskoj. Danas je, pored ostalog, član Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije, član Izvršnog komiteta CK SK Hrvatske, član Saveznog izvršnog veća i narodni poslanik Savezne narodne skupstine i Sabora Hrvatske.