Dragan Kulundžija

Dragan Kulundžija

 

Biografija

 

Dragomir Dragan Kolundžija ne zna tačan datum svog rođenja jer je izgorio zajedno sa matičnim knjigama na Kozari. Jedino zna da je rođen 1938. godine u Gornjem Vodičevu kod Bosanskog Novog. Pjesnik sa Kozare živi i radi u Beogradu.

 

Otac Simo, dobrovoljac sa Soluna i učesnik bitke na Kajmakčalanu, i majka Anđa imali s petoro djece kada je započeo Drugi svjetski rat i zaprijetila nova ratna opasnost na Gornje Vodičevo pod Kozarom. U trečoj neprijateljskoj ofanzivi izgorjela je i njihova kuća, i zaselak Trnjaci. Tada se narod povukao u zbjegove prema Vojskovi i kada je u dolini Mlječanice zaprijetila opasnost od zarobljavanja, stari i iskusni ratnik Simo Kulundžija, dobar poznavalac svoje planine, pronašao je skrovište za dosta njih, a svoju porodicu zakopao je u zemunicu. I tako čestim skrivanjem u zemunicu, Dragan je dočekao i kraj rata.

 

Kada su 1948. godine, kad je otvorena nova škola, Dragan je pošao u osnovnu školu. Bio je u razredu sa starijim dječacima, gotovo za vojsku stasalim. Preokret u životu maloga Dragana je iznenada došao kad je jednoga jesenjeg dana došao ujak Đuro, stari rudar, kome su za vrijeme rata, u Poljavnicama kod Bosanskog Novog, ustaše poklale porodicu, usvojio malog Dragana. Više razrede osmogodišnje škole, gimnaziju, jugoslovensku i svjetsku književnost na Filološkom fakultetu završio je u Beogradu.

 

Prvu pjesmu Dragana Kolundžije, kao učenika osnovne škole „Josip Pančić“ u Beogradu, objavio je Mladen Oljača, 20. oktobra. 1954, u listu „Omladina“. Pjesma se zvala: „Tvoj glas“. Nastavili su se Draganovi stihovi objavljivati na stranicama raznih listova sve dok nisu 1957. bili sabrani u prvu zbirku: „Zatvorenik u ruži“.

 

Prve pjesme Dragana Kulundžije su bile prožete uspomenama na pašnjake rodnog sela, o majci i ratnim strahotama, o tragediji i gorkoj sudbini kozarskih zbijegova. Njegovi stihovi su ispunjeni likovima dvadeset i osmoro Kulundžija koji su izgubili živote na Kozari, u Jasenovcu i ostalim stratištima naroda sa Kozare. Ta tema je ostala i do danas osnovno obilježje Kulundžijeve poezije.

Stihovi Dragana Kolundžije ušli su u mnoge antologije i prevedeni na mnoge svjetske jezike.

 

Dobitnik je mnogih književnih nagrada, a između ostalih su i nagrade Mladosti (1961), nagrade publike na Struškim večerima poezije (1966), Dvadesetsedmojulske nagrade bivše BiH (1987), dviju nagrada Branko Ćopić — iz Fondacije Branko Ćopić, Banjaluka (1990) i iz istoimene Zadužbine pri Srpskoj akademiji nauka i umetnosti u Beogradu (1993), Vukove nagrade (1996), i Plakete Disovog proleća, kao i nagrade Nek teku reke Umetničke kolonije slikara i pjesnika Ada Huja iz Beograda za najbolju knjigu ljubavne poezije u 2000. godini.

 

 

 

Djela:

 

• Zatvorenik u ruži (1957)

• Čuvari svetlosti (1961)

• Zlato i roditelji (1965)

• Koja godina, koja zvezda (1969)

• Pogleđevo (1971)

• Orah (1973)

• Tamne vojske (1975)

• Lirika — izbor (1977)

• Ostavljeno svetlo (1977)

• Zvono za povratak (1978)

• Očevina (1979)

• Svežanj ključeva (1980)

• Godine koje proći neće (izabrane i nove rodoljubive pjesme, 1982)

• Zaustavljene kapi (1982)

• Nesvanulice (1987)

• Plamom smo vezani (izbor 1988)

• Zaustavljen život (izbor rodoljubivih i porodičnih pjesama, 1990)

• Kozara, opet (1993)

• Dnevnik zatvorenika u ruži (1995)

• Zatvorenik u ruži među svojima (1997)

• Dato u drhtanju-izabrane i nove ljubavne pjesme (1997)

• Pesme u vremenu (izabrane i nove pjesme o zemlji, ljubavi i prirodi, 1999)

• Prozor otvoren na plavo (1999)

• Ničija kuća (2000)

• Vek u ratovima (knjiga posvećena slobodi i ljubavi, 2002)

 

ROĐENJE

 

Pobegli smo iz majki, iz lepih predela,

Izneli ruke, oči, i sve što se moglo:

Proleće toplo i smrtno.

 

U svetu bez svoje torbe, loze pod krovom,

Kako smo morali da se borimo:

Sunce ni da nas pogleda

Sa svoje kule.

 

 

STRAH

 

Strah me je da se obrem.

Strah me je da se zagledam u jednu tačku.

Strah me je u sunce da pogledam.

Ne znam u kom to delu tela sam vreme.

Mala kolevko kostiju, očevom rukom u grob spuštena,

poslednja zvezda neba i moje krvi lik ti je ponela,

veran tvom svetu raja i pakla, i tebi samoj,

pod zemljom, između dve čvrsto spojene ploče smrti.

Mala kolevko-prva rano moje razgolićene majke,

Crno je drvo straha u telo usađeno.

 

 

BIO SAM...

 

Ako si nekada bio na ulazu u raj

koji se može sagledati malim okom ptice,

mogao si me videti —

bio sam sunce sklopljeno kapcima očiju.

 

Ako si nekada bio oblak

koji se u dvadeset časova preobrazi u čoveka,

mogao si me videti —

bio sam gušter koji se često zavlači u meso stene.

 

Ako si nekada bio riba

koja se kupa u grlu vode,

mogao si me videti —

bio sam zvezda priljubljena uz dva neba.

Uz nebo koje nestaje odjekom vazduha

i uz nebo koje se topi pod pločom vode.

 

ZATVORENIK U RUŽI

POSLE DVADESET GODINA

 

1

Ona ga zatvori u ružu

još u utrobi svojoj;

u cvet se izli i strah.

 

2

Piše ovu pesmu

kad se spava.

Zna da iz krunice nema izlaza,

ali majko, iz vezanih ti usta čeka odgovor:

kad se spava

što ne spava i on?

 

3

Ponoć na Notr-Damu.

Prazna Evropa.

 

Silazi u metro.

Prazni vozovi.

 

4

Nežnost ga njena zatvori u zime

najveće.

 

Osvetljeni, gle, snegom, i nebo i zemlja,

a on bez radosti.

 

5

Piše ovu pesmu

i šalje je sestri:

 

Kroz strašnu mećavu

tvoj brat se probija.

 

6

Ona ga moli da se vrati.

Proklinje tuđinu.

 

Našao bi sna u Bosni,

misli.

 

7

O, Bosno,

nosi tvoju sliku

sa imenima najlepših jela i ptica.

 

Na njegovo srce padaš noćas,

na obale Sane i Sene.

 

8

O, ruže, o, zime, o, Evropo,

uzima maramu iz džepa i briše suzne oči,

ne vas pahuljice!

 

Padajte krupnije na njegovo lice.